İki Gemi Neden Birbirini Çeker?
1912 Sonbaharında o zamanın en büyük Atlantiklerinden olan Olimpik tam yolla Okyanus’a açılıyordu.Hawk adlı küçük kruvazör hızla Olimpik’e yaklaştı ve onun 100 m. Açığında paralel seyretmeye başladı.Gemiler Şekil I’deki durumda iken çok garip bir şey oldu:Hawk görünmez bir kuvvet tarafından itiliyormuşçasına rotasından saptı,başını Olimpik’e çevirdi ve dümencinin bütün çabalarına rağmen olanca hızı ile Olimpik’e çarptı.Çarpışma öylesine şiddetli idi ki Olimpik’in gövdesinde büyük bir yarık açıldı.Mahkeme Hawk’a yol vermediği için Olimpik kaptanını suçlu buldu.Oysa aslında kimsenin suçu yoktu,gemiler birbirini çekmişti.
Bu çekimin nedeni neydi?Tabii ki bu olayın Newton’un genel çekim kanunu ile ilgisi yok.Olay Bernoulli prensibi ile açıklanır:bir boru ne kadar darsa içindeki sıvı o kadar hızlı akar ve borunun çeperlerine o kadar az basınç yapar.Aynı şey gazlar içinde geçerlidir, o zaman buna Clement-Desormes olayı denir(aerostatik paradoks da denmektedir).Bu olay bir Fransız madeninde rastlantı sonucu keşfedilmiştir.Madenden dışarı basınçlı hava püskürten borunun ağzını bir kapakla kapatmak isteyen bir işçi deliğin içine doğru çekilmiş ve hava kanalına düşmekten zor kurtulmuştur.Siz de dışarı hızla hava püsküren deliklerin yakınında çok dikkatli olun,hava dışarı çıkmaktadır ama siz içeri çekilebilirsiniz,olaya paradoks denmesinin nedeni de budur.Aynı olayı bir esans şişesi püskürtücüsünde görmek de olasıdır(Şekil III).a borusunun dar ucundan hızla çıkan havanın basıncı düşer,gelen hava akımı altında küçük damlacıklara ayrılırlar.
İki gemi paralelken aralarında bir sıvı kanalı oluşur,burada borudaki suyun aksine su durmakta,duvarlar (gemiler) hareket etmektedir,fakat Bernoulli prensibi bozulmaz.İki gemi arasındaki suyun gemilere yaptığı basınç azalır, o zaman gemilerin dış yüzlerindeki normal su basıncı gemileri birbirine doğru iter,transatlantik büyüklüğü nedeni ile rotasından ayrılarak transatlantiğe çarpar.
Aynı nedenle girdaplı ve akıntılı sularda yüzmek tehlikelidir.Buralarda suyun hızı artmış,basıcı ise düşmüştür,bunun sonucu olarak girdap ve akıntılar insanı kendine doğru çeker.Örneğin saniyede 1 m. Gibi orta bir hızla dönen bir su insanı 30 kg.lık bir kuvvetle kendine çeker.Hiçbir insan su içinde böyle bir kuvvete karşı koyamaz(Edgar A.Poe’nun Maelström(girdap) adlı öyküsü bir insanın girdabın dibine doğru nasıl gittiğini bütün dehşeti ile anlatır).
Benzer nedenlerle hızla giden bir trene asla yaklaşmayın,saatte 50 km. hızla giden bir tren yakınında duran bir insanı 8kg.lık bir kuvvetle kendine çeker.
(0) Yorum yaz! Baglanti
<<Önceki Sayfa |/|
