İki Gemi Neden Birbirini Çeker?
1912 Sonbaharında o zamanın en büyük Atlantiklerinden olan Olimpik tam yolla Okyanus’a açılıyordu.Hawk adlı küçük kruvazör hızla Olimpik’e yaklaştı ve onun 100 m. Açığında paralel seyretmeye başladı.Gemiler Şekil I’deki durumda iken çok garip bir şey oldu:Hawk görünmez bir kuvvet tarafından itiliyormuşçasına rotasından saptı,başını Olimpik’e çevirdi ve dümencinin bütün çabalarına rağmen olanca hızı ile Olimpik’e çarptı.Çarpışma öylesine şiddetli idi ki Olimpik’in gövdesinde büyük bir yarık açıldı.Mahkeme Hawk’a yol vermediği için Olimpik kaptanını suçlu buldu.Oysa aslında kimsenin suçu yoktu,gemiler birbirini çekmişti.
Bu çekimin nedeni neydi?Tabii ki bu olayın Newton’un genel çekim kanunu ile ilgisi yok.Olay Bernoulli prensibi ile açıklanır:bir boru ne kadar darsa içindeki sıvı o kadar hızlı akar ve borunun çeperlerine o kadar az basınç yapar.Aynı şey gazlar içinde geçerlidir, o zaman buna Clement-Desormes olayı denir(aerostatik paradoks da denmektedir).Bu olay bir Fransız madeninde rastlantı sonucu keşfedilmiştir.Madenden dışarı basınçlı hava püskürten borunun ağzını bir kapakla kapatmak isteyen bir işçi deliğin içine doğru çekilmiş ve hava kanalına düşmekten zor kurtulmuştur.Siz de dışarı hızla hava püsküren deliklerin yakınında çok dikkatli olun,hava dışarı çıkmaktadır ama siz içeri çekilebilirsiniz,olaya paradoks denmesinin nedeni de budur.Aynı olayı bir esans şişesi püskürtücüsünde görmek de olasıdır(Şekil III).a borusunun dar ucundan hızla çıkan havanın basıncı düşer,gelen hava akımı altında küçük damlacıklara ayrılırlar.
İki gemi paralelken aralarında bir sıvı kanalı oluşur,burada borudaki suyun aksine su durmakta,duvarlar (gemiler) hareket etmektedir,fakat Bernoulli prensibi bozulmaz.İki gemi arasındaki suyun gemilere yaptığı basınç azalır, o zaman gemilerin dış yüzlerindeki normal su basıncı gemileri birbirine doğru iter,transatlantik büyüklüğü nedeni ile rotasından ayrılarak transatlantiğe çarpar.
Aynı nedenle girdaplı ve akıntılı sularda yüzmek tehlikelidir.Buralarda suyun hızı artmış,basıcı ise düşmüştür,bunun sonucu olarak girdap ve akıntılar insanı kendine doğru çeker.Örneğin saniyede 1 m. Gibi orta bir hızla dönen bir su insanı 30 kg.lık bir kuvvetle kendine çeker.Hiçbir insan su içinde böyle bir kuvvete karşı koyamaz(Edgar A.Poe’nun Maelström(girdap) adlı öyküsü bir insanın girdabın dibine doğru nasıl gittiğini bütün dehşeti ile anlatır).
Benzer nedenlerle hızla giden bir trene asla yaklaşmayın,saatte 50 km. hızla giden bir tren yakınında duran bir insanı 8kg.lık bir kuvvetle kendine çeker.
(yok) Yorum yaz! Baglanti
Sürtünme Olmasaydı?
Eğer,cisimler arasındaki sürtünme ortamı ortadan kalksaydı neler olabilirdi,hiç düşündünüz mü?Kalem,elimizden kayıp düşecek,kitaplar ve mürekkep hokkaları masanın üzerinden kayıp yere yuvarlanacak,masa,döşeme üzerinde kayarak köşeye toslayacak,kısacası,tüm cisimler aynı düzene gelene kadar her şey kayacak ve yuvarlanacaktı.Sürtünmesiz bir dünyada,düğümler çözülecek,dikişler sökülecek,düğmeler düşecek,çiviler ve vidalar yerlerinden çıkacak,girdaplar sonsuza dek dönecek,ses asla sönmeyip,bir duvardan ötekine yankılanıp duracaktı.Buz üzerinde sürtünme azaldığı için düşeriz.Kayakçılar,patenciler ve kızakçılar,hızlarını sürtünmenin azalmasına borçludur.Buz üzerinde 2 atlı kızak,70 ton ağırlığında bir yükü rahatça taşır.
#
(yok) Yorum yaz! Baglanti
Tavşan,Neden Arkasını da görür?
İnsan,sol ve sağ gözlerin cisimleri eşzamanlı olarak algılayabildiği nadir canlılardandır.İnsanda sol ve sağ gözün görme alanları hemen hemen çakışır,arada ufak bir fark vardır.Hayvanların çoğu ise sol gözle sol yanını,sağ gözle sağ yanını görür.Bu nedenle insan dış dünyayı 3boyutlu görebilen,yani derinlik hissi olan nadir canlılardandır.Hayvanlar dış dünyayı genellikle bir resim tablosu gibi görürler,yani derinlik boyutu yoktur.Şekilde bir insanın görme alanı görülüyor.Hem sol,hem de sağ göz yatay bir düzlemde 120 derecelik bir açıyı görür,bu açılar hemen hemen çakışmış gibidir,iki açının ortak alanına düşen cisimler boyutlu görülür.Şekilde tavşandaki görme alanları verilmiştir.Tavşan başını ve gözlerini çevirmeden aynı zamanda hem önünü,hem arkasını görür.Bu nedenle bir tavşanı arkadan habersizce gelip yakalamak olası değildir,onun içindir ki “tavşan kadar ürkek” denir.Diğer yandan tavşan başını çevirmeden burnunun ucunda olup biten şeyleri göremez.Hemen hemen bütün tırnaklı ve geviş getiren hayvanların çok geniş bir görme alanı vardır.Yine şekilde atın görme alanı verilmiş.Görüldüğü gibi at başını hafif çevirirse arkasındaki her şeyi görebilir.Böylece otçul hayvanların etçil düşmanlarından kaçması kolaylaşmıştır.Yırtıcı etçillerin görme alanı daha darsa da derinlik algılamaları iyi gelişmiştir,böylece düşmanının uzaklığını da ölçüp üzerine atlayabilirler.
#
(yok) Yorum yaz! Baglanti
Buz Parçası İle Ateş Yakabilirsiniz
Jules Verne’in “Kaptan Hatteras’ın serüvenleri” adlı kitabında Dr. Clawbonny saydam bir buz parçasını baltası yardımı ile bir konveks yakınsak mercek haline getirir ve güneş ışınlarını bu mercekte yoğunlaştırarak –48 C derece soğukta bu üzerinde kavı ateşlemeyi başarır.Buzdan merceği şöyle daha kolay hazırlarsınız:bir yassı kase içine içme suyu koyup dondurun,kaseyi hafifçe ısıtarak buzu dışarı alın.Bulutsuz ve buzlu bir günde bu mercek yardımı ile açık havada kavı tutuşturabilirsiniz.Camlar güneş enerjisinin çoğunu emdiğinden bu deney ev içinde yapılamaz.
Yine Jules Verne’in Esrarlı Ada kitabının kahramanları iki bombe saat camı arasına su koyup saat camlarını kille yapıştırarak yakınsak bir mercek yaratır ve bununla ateş yakarlar.Bu iki cam arasına su konulmazsa mercek yaratılamaz,çünkü saat camlarının iç ve dış yüzeyleri paralel olduğundan bunlar ışığı kıramaz,suyun eklenmesi ile kırılma mümkün olur.
Su ile dolu küre biçimi bir sürahi de büyüteç rolü oynar.Eskiler bunu ve bu sırada suyun kendisinin ısınmadığını bilirlerdi.Küre biçimi sürahilerin güneşe maruz bırakılması sonucu masa örtüsü ve perdelerin alev aldığı görülmüştür.Eskiden eczane vitrinlerinde içi renkli su dolu cam küreler olurdu ve bazen bunlar yakınlarındaki bazı kolay alev alır sıvıların tutuşmasına yol açardı.
Bu mercekler veya içi su dolu mercekler cam mercekler kadar etkili değildir,bunun nedeni suyun kırma indeksinin camdan çok daha az oluşu ve suyun ısıtma için esas olan enfraruj (kızılötesi) ışınlarını çok emmesidir.
#(yok) Yorum yaz! Baglanti
Ateşi Ateşle Söndürmek
Bir orman veya bozkır yangınını söndürmek için en iyi ve bazen tek yöntem bu yangının hattının biraz ilerisinde yeni bir yangın hattı yaratmaktır.İkinci yangın birinciye doğru ağaçları veya otları yaka yaka ilerler.İki yandan birbirleri ile karşılaştığında alevler yavaş yavaş söner,sanki iki ateş birbirini yok etmiştir.Şimdi haklı olarak şu soruyu sorabilirsiniz:Orman veya bozkır yangını rüzgarın gittiği yöne doğru gideceğinden çıkardığımız ikinci yangının birinci yangına doğru gitmesi değil,ondan uzaklaşması beklenir.Fakat gerçekten ikinci yangın hattı birinciye doğru ilerler.Olay basit bir fizik kuralı ile açıklanır:ısınan hava genleşerek hafifler ve bu nedenle yükselir,yükselen havanın yerini çevreden gelen soğuk hava doldurur,bu nedenle rüzgarın yönü ne olursa olsun yangın hattına yakın duran bir insan rüzgarın daima yangına doğru estiğini hisseder.İşte çıkarılan ikinci yangın bu nedenle birinci yangına doğru ilerler.Belli bir kuşakta bütün ağaçlar yanmış olduğundan yangın yayılamaz ve söner.
#(1) Yorum yaz! Baglanti
<<Önceki Sayfa |1/3|
